Het lijkt een open deur, maar het gebruik van een veilig wachtwoord is echt enorm belangrijk. Toch blijkt regelmatig dat er veel mensen één wachtwoord gebruiken voor zo’n beetje iedere website en dienst.
We gebruiken tegenwoordig voor alles een account: e-mail, webshops, social media, bankzaken, werktools en websites van klanten en leveranciers. Dat betekent ook dat je voor al die diensten een wachtwoord nodig hebt.
Veel mensen lossen dat op door één of twee wachtwoorden overal te hergebruiken of door kleine variaties te maken. Dat lijkt handig, maar het is één van de grootste oorzaken van gehackte accounts.
Gelukkig is er een eenvoudige oplossing: een password manager.
Het probleem met wachtwoorden
Een goed wachtwoord moet eigenlijk drie dingen zijn:
- Lang (liefst 14–20 tekens of meer)
- Willekeurig
- Uniek voor elke website
Voor een mens is dat praktisch onmogelijk te onthouden. Als je 50 tot 100 accounts hebt, kun je simpelweg niet voor elke site een uniek, sterk wachtwoord bedenken en onthouden.
Daarom gebruiken veel mensen:
- Hetzelfde wachtwoord op meerdere sites
- Eenvoudige wachtwoorden
- Of bewaren ze wachtwoorden in een document of notitie
Dat maakt accounts kwetsbaar. Als één website wordt gehackt en wachtwoorden uitlekken, proberen criminelen diezelfde combinatie vaak ook op andere sites.
Waarom datalekken extra gevaarlijk zijn
Soms komt er een groot bestand met gebruikersgegevens van een bedrijf op straat te liggen. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij Odido, waar hackers toegang kregen tot klantgegevens.
Bij dit soort datalekken krijgen aanvallers vaak een lijst met bijvoorbeeld:
- E-mailadressen
- Wachtwoorden (of versleutelde versies daarvan)
- Namen of andere accountinformatie
Met zo’n lijst proberen hackers vervolgens op grote schaal in te loggen op andere websites. Dit heet ook wel credential stuffing. Het probleem ontstaat vooral wanneer mensen hetzelfde wachtwoord op meerdere plekken gebruiken.
Waarom je e-mailaccount het belangrijkste doelwit is
Stel dat een hacker een combinatie heeft van jouw e-mailadres en wachtwoord uit een datalek.
Als je datzelfde wachtwoord ooit ook voor je e-mailaccount hebt gebruikt, kan iemand daar mogelijk direct mee inloggen. En dat is extra gevaarlijk, want je e-mailaccount is eigenlijk de sleutel tot al je andere accounts.
Vrijwel elke website heeft namelijk een knop “Wachtwoord vergeten?” Wanneer iemand toegang heeft tot je e-mail, kan die persoon:
- Je wachtwoorden resetten bij andere diensten
- Bevestigingsmails ontvangen
- Nieuwe wachtwoorden instellen
Zo kan een aanvaller uiteindelijk toegang krijgen tot zo’n beetje al je accounts, van Facebook en LinkedIn, tot Wehkamp en Bol, maar ook je telefoon-, energie en internetabonnement. Daarom is het zo belangrijk dat je e-mailwachtwoord uniek is en nergens anders wordt gebruikt.
Wat doet een password manager?
Een password manager zorgt ervoor dat elke website automatisch een volledig uniek wachtwoord krijgt.
Als er dan ooit een datalek is bij een website, maakt dat in de praktijk weinig uit. Het buitgemaakte wachtwoord werkt namelijk alleen voor die ene website.
Je e-mailaccount en andere accounts blijven dan gewoon veilig.
Een password manager bewaart al je wachtwoorden veilig en kan automatisch sterke wachtwoorden genereren.
De belangrijkste functies:
- veilige opslag van wachtwoorden
- automatisch invullen op websites
- sterke wachtwoorden genereren
- synchronisatie tussen computer, tablet en telefoon
Je hoeft dan nog maar één hoofdwachtwoord te onthouden.
De password manager in je browser
Veel mensen gebruiken al een password manager zonder dat ze het weten. Moderne browsers hebben er namelijk één ingebouwd.
Google Chrome / Google Password Manager
Als je Chrome gebruikt, kun je wachtwoorden automatisch laten opslaan en synchroniseren via je Google-account. Je kunt ze beheren via: https://passwords.google.com
- automatisch invullen van wachtwoorden
- synchronisatie tussen apparaten
- ingebouwde wachtwoordgenerator
Apple iCloud Sleutelhanger (Safari)
Gebruik je een iPhone, iPad of Mac, dan zit er standaard een password manager in iCloud Sleutelhanger.
- werkt automatisch op Apple-apparaten
- sterke wachtwoorden genereren
- integratie met Face ID / Touch ID
Firefox Password Manager
Mozilla Firefox heeft ook een ingebouwde password manager: https://support.mozilla.org/nl/kb/wachtwoorden-beheren-firefox
- open-source browser
- synchronisatie via Firefox-account
- waarschuwingen bij datalekken
Password managers op je telefoon
Op smartphones zijn password managers misschien nog wel handiger. Wanneer je een app of website opent, kan je telefoon automatisch het juiste wachtwoord invullen.
Android
Android gebruikt meestal Google Password Manager en kan wachtwoorden automatisch invullen in apps en websites.
iPhone
Op iPhone en iPad gebeurt dit via iCloud Sleutelhanger. Het systeem stelt automatisch sterke wachtwoorden voor en kan ze invullen via Face ID of Touch ID.
Onafhankelijke password managers
Naast de ingebouwde opties zijn er ook gespecialiseerde password managers. Die bieden vaak meer functies.
1Password
Een van de bekendste en meest gebruiksvriendelijke betaalde password managers is 1Password.
- werkt op alle apparaten (Windows, Mac, iPhone, Android)
- deelt wachtwoorden veilig met familie of collega’s
- bewaart ook documenten, softwarelicenties en notities
- sterke wachtwoordgenerator
Bitwarden
Een populaire open-source password manager is Bitwarden
- gratis versie beschikbaar
- open-source
- werkt op vrijwel alle platforms
Tips voor veilig wachtwoordgebruik
Een paar simpele regels maken al een groot verschil:
Gebruik altijd unieke wachtwoorden
Voor elke website een ander wachtwoord.
Gebruik lange wachtwoorden
Liever 16–20 tekens dan 8.
Gebruik een password manager
Zo hoef je niets te onthouden.
Gebruik waar mogelijk tweestapsverificatie (2FA)
Dan heb je naast je wachtwoord ook een extra controle via bijvoorbeeld je telefoon.
Begin gewoon vandaag
Het overstappen naar een password manager klinkt vaak ingewikkelder dan het is. In de praktijk kost het meestal minder dan een half uur om te beginnen.
Daarna hoef je nooit meer na te denken over wachtwoorden – en zijn je accounts meteen een stuk beter beveiligd!